Kalendarium

Rok 1980 był przełomowy w relacjach walczącej opozycji i komunistycznego rządu. Z pewnością znacząco odmienił PRL-owskie realia. Po raz pierwszy władza i opozycjoniści udowodnili, że mogą się porozumieć, osiągnąć konsensus. 30. Sierpnia ratyfikowano porozumienie w Szczecinie, dzień później w Gdańsku. Jednakże nie były to wyłącznie umowy rządu z komitetami strajkowymi. 3. Września ratyfikowano analogiczny dokument w Jastrzębiu-Zdroju, a 11. Września dwie strony sporu spotkały się w Hucie Katowice. Jednakże wszystkie te cztery umowy nazywa się mianem porozumień sierpniowych.

Strajkujący w Gdańsku domagali się desygnowania nowych związków zawodowych, ponieważ te, jakie już istniały, ich zdaniem nie spełniały nadziei i oczekiwań zatrudnionych. W konsekwencji doprowadziło to do późniejszej legalizacji NSZZ Solidarność. Następną sprawą, jaką poruszyli członkowie komitetów strajkowych było zniesienie cenzury. Reprezentanci rządu zobowiązali się także do ponownego zatrudnienia ludzi zwolnionych z pracy, w efekcie własnej działalności w latach 1970 i 1976.

Przypomnijmy sobie wszystkie postulaty jakie wysunął Międzyzakładowy Komitet Strajkowy:

1. Zalegalizowanie niezależnych od partii i pracodawców związków zawodowych.
2. Zagwarantowanie prawa do strajku.
3. Przestrzeganie zagwarantowanej w Konstytucji PRL wolności słowa, druku i publikacji.
4. Przywrócenie do poprzednich praw ludzi zwolnionych z pracy po strajkach w 1970 i 1976 i studentów wydalonych z uczelni za przekonania, zniesienie represji za przekonania.
5. Podanie w środkach masowego przekazu informacji o utworzeniu MKS oraz opublikowanie jego żądań.
6. Podjęcie realnych działań wyprowadzających kraj z kryzysu.
7. Wypłacenie strajkującym zarobków za strajk, jak za urlop wypoczynkowy, z funduszu Centralnej Rady Związków Zawodowych (CRZZ).
8. Podniesienie zasadniczej płacy o 2 tys. zł.
9. Zagwarantowanie wzrostu płac równolegle do wzrostu cen.
10. Realizowanie pełnego zaopatrzenia rynku. Eksport wyłącznie nadwyżek.
11. Zniesienie cen komercyjnych oraz sprzedaży za dewizy w tzw. eksporcie wewnętrznym.
12. Wprowadzenie zasady doboru kadry kierowniczej na zasadach kwalifikacji, a nie przynależności partyjnej oraz zniesienie przywilejów Milicji Obywatelskiej, Służby Bezpieczeństwa i aparatu partyjnego.
13. Wprowadzenie bonów żywnościowych na mięso.
14. Obniżenie wieku emerytalnego - dla kobiet do 50 lat, dla mężczyzn do 55, lub zapewnienie emerytur po przepracowaniu w PRL 30 lat dla kobiet i 35 dla mężczyzn.
15. Zrównanie rent i emerytur starego portfela.
16. Poprawienie warunków pracy służby zdrowia.
17. Zapewnienie odpowiedniej ilości miejsc w żłobkach i przedszkolach.
18. Wprowadzenie płatnych urlopów macierzyńskich przez 3 lata.
19. Skrócenie czasu oczekiwania na mieszkania.
20. Podniesienie diety z 40 do 100 złotych i dodatku za rozłąkę.
21. Wprowadzenie wszystkich sobót wolnych od pracy.

31 sierpnia wicepremier Mieczysław Jagielski i Lech Wałęsa sygnowali w Stoczni Gdańskiej porozumienie. Uroczystość na żywo transmitowała TVP. W pierwszym punkcie uzgodniono powstanie związków "niezależnych i samorządnych", w porozumieniu znalazły się również m.in. prawo do strajków, gwarancja wypuszczenia więźniów politycznych i ograniczenia cenzury. Strajkujący zrezygnowali z niektórych postulatów gospodarczych, lecz otrzymali zagwarantowanie coniedzielnej transmisji mszy św. W radiu. Ustępstwem było również zapisanie w aneksie, że nowe związki będą uznawać zapisaną w konstytucji kierowniczą rolę PZPR w państwie.